Hakemli • Açık Erişim • Bilimsel Yayın

DOI: 10.56210/burkut70

“BEN BİLİRİM” ADLI YARIŞMA PROGRAMININ SÖZ VARLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN İNCELENMESİ

Bürküt Türk Dünyası Dergisi

Özet

<p style="text-align:justify">S&ouml;z varlığının gelişmesi erken yaşlardan itibaren başlamaktadır. Aile ortamı, arkadaş ortamı, kitap okuma alışkanlığı, medya gibi bir&ccedil;ok etken s&uuml;reci doğrudan etkilemektedir. S&ouml;z varlığının gelişim evresinde en yaygın kitle iletişim ara&ccedil;larından biri olan televizyonun etkisi g&ouml;z ardı edilmemelidir. Televizyon doğru kullanıldığında eğitici bir ara&ccedil; işlevi g&ouml;rebilirken; kalitesiz ve yeterince &ouml;zen g&ouml;sterilmeyen programlar dil gelişimini olumsuz etkilemektedir. Televizyon yarışma programları bu bağlamda dilin etkili kullanımı, s&ouml;z varlığının olumlu bir şekilde gelişimi a&ccedil;ısından &ouml;nemli bir yere sahiptir. Genel k&uuml;lt&uuml;re dayalı programlar, bilgi yarışmaları, kelime oyunları izleyicilerin anlam bilgisini pekiştirmesine, yeni kelimeler &ouml;ğrenmesine ve merak duygusuyla s&ouml;z varlığını geliştirmesine imk&acirc;n sağlamaktadır. Bu s&uuml;re&ccedil;te program eğlence amacı taşısa da soruların niteliği, sunucunun ve katılımcıların dil kullanımına &ouml;zen g&ouml;stermesi gerekmektedir. &Ccedil;alışmada &ldquo;Ben Bilirim&rdquo; televizyon yarışma programının T&uuml;rk&ccedil;e s&ouml;z varlığına &uuml;zerine etkisi ele alınmaktadır. &Ccedil;alışmanın amacı, programda bulunan s&ouml;z varlığı unsurlarının belirlenmesi ve dil, k&uuml;lt&uuml;r bağlamında incelenmesidir. Programdan elde edilen ve yazıya ge&ccedil;irilen anlam bilgisi, genel k&uuml;lt&uuml;r, deyimler, edebiyat atas&ouml;zleri, mecaz, tabir, s&ouml;z, benzetme, eğitim, kısaltmalar, eş anlamlı s&ouml;zc&uuml;kler, dil bilgisi, doğru yazım, argo, noktalama işaretleri, tekerleme, kişi isimleri ve adları, fıkra, kitap s&ouml;zleri kategorilerine ayrılmıştır. Araştırma, bu bulgulardan yola &ccedil;ıkarak yarışma programını s&ouml;z varlığı a&ccedil;ısından incelemiş, katkıları ve eksiklikleri ile veriler sunulmuştur. Bulgular 17.06.2024 ve 28. 06.2024 tarihleri arasındaki 10 b&ouml;l&uuml;mden elde edilmiştir. 5. sezona ait 226 b&ouml;l&uuml;mden art arda 10 b&ouml;l&uuml;m inceleme nesnesi olarak kabul edilmiştir. Yarışma programı, k&uuml;lt&uuml;rel bağlamda incelenmiş olup kitle iletişim ara&ccedil;larının &ouml;nemi ve dil &uuml;zerindeki etkisi hakkında analizler ger&ccedil;ekleştirilmiştir. Yarışma programının ilgili b&ouml;l&uuml;mleri yazıya ge&ccedil;irilip ardından dok&uuml;man analizi yapılmıştır. &ldquo;Ben Bilirim&rdquo; programının 10 b&ouml;l&uuml;m&uuml;nde sıklıkla tekrar eden kategoriler tespit edilmiş, bu kategorilerin T&uuml;rk&ccedil;e eğitimini destekleyecek nitelikte olduğu tespit edilmiştir. Alper Ateş&rsquo;in sunuculuğunu yaptığı &ldquo;Ben Bilirim&rdquo; televizyon yarışma programının T&uuml;rk&ccedil;e s&ouml;z varlığına olumlu etki yarattığı kanısına ulaşılmıştır. Kitle iletişim ara&ccedil;larının dil zenginliğinin artırması ve izleyiciye farkındalık kazandırması a&ccedil;ısından &ouml;nemi belirtilmektedir. Televizyon programlarının sadece bir eğlence aracı olarak değil, toplumu bilin&ccedil;lendirme, eğitsel ve k&uuml;lt&uuml;rel farkındalık a&ccedil;ılarından da değerlendirilmesi ve buna bağlı olarak ciddiyetle yaklaşılması &ouml;nerilmektedir.</p>

Abstract

<p style="text-align:justify">The development of vocabulary begins at an early age and is influenced by various factors such as family environment, peer interaction, reading habits, and media exposure. Among the most widespread mass communication tools, television holds a significant role in this process. While television can serve as an educational tool when used appropriately, low-quality and poorly constructed programs may negatively impact language development. In this context, television quiz shows play an important role in promoting effective language use and enriching vocabulary. Programs based on general knowledge, word games, and linguistic challenges help viewers reinforce their semantic knowledge, learn new words, and enhance their vocabulary through curiosity-driven engagement. Although these programs are designed for entertainment, attention to the quality of questions and the language used by hosts and participants is essential. This study examines the impact of the television quiz show Ben Bilirim on Turkish vocabulary. The research aims to identify the vocabulary components presented in the program and analyze them within a linguistic and cultural framework. The content of the show was categorized into themes such as semantics, general knowledge, idioms, proverbs, metaphors, expressions, education, abbreviations, synonyms, grammar, correct spelling, slang, punctuation, tongue twisters, proper names, anecdotes, and literary references. The data were obtained from ten consecutive episodes of the fifth season, broadcast between June 17 and June 28, 2024, out of a total of 226 episodes. The episodes were transcribed and analyzed using document analysis. The findings reveal that several recurring vocabulary categories support Turkish language education. The show, hosted by Alper Ateş, was found to have a positive impact on the enrichment of Turkish vocabulary. The study highlights the importance of mass media in fostering linguistic awareness and enhancing language richness. It is suggested that television programs should not only be seen as entertainment tools but also be considered as means for public education and cultural awareness, and approached with appropriate seriousness.</p>

Yazarlar

Selahattin Muhammed ULAŞ

Anahtar Kelimeler

<p>Ben Bilirim, s&ouml;z varlığı, s&ouml;zc&uuml;k, yarışma programı, televizyon.</p>

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi
15.06.2025
Gönderim Tarihi
15.06.2025
Cilt
4
Sayı
4/1
Yıl
2025
Sayfa
48-83
Dil
Türkçe
Durum
Yayınlandı
Görüntülenme
0
İndirme
0
DOI
10.56210/burkut70

Dosyalar

PDF indir

Atıf ve İndeksleme Bilgileri

Bu bilgiler akademik indeksler, atıf yöneticileri ve sosyal medya paylaşım araçları için hazırlanmıştır.

PDF URL: https://v2.burkutdergisi.com/public/galley-download.php?id=68

X Facebook LinkedIn WhatsApp E-posta