Hakemli • Açık Erişim • Bilimsel Yayın

DOI: 10.56210/burkut24

1920’Lİ VE 1930’LU YILLARDA SSCB’DE YÜRÜTÜLEN DİL SİYASETİ VE BUNUN KIRGIZ TÜRKÇESİ ÜZERİNE ETKİSİ

Bürküt Türk Dünyası Dergisi

Özet

<p style="text-align:justify">SSCB&rsquo;nin kuruluşunun ilk yıllarında y&uuml;r&uuml;t&uuml;len milliyet siyaseti ve bunun bir par&ccedil;ası olan dil siyaseti &uuml;zerine bir &ccedil;ok araştırma mevcuttur. O d&ouml;nemde Sovyet iktidarı tarafından y&uuml;r&uuml;t&uuml;len siyasete Korenizatsiya (yerelleştirme) siyaseti adı verilmiştir. Genel olarak bu siyaset, Ruslar dışındaki SSCB halkları ve bunların dilleri i&ccedil;in iyi sonu&ccedil;larının olduğu d&uuml;ş&uuml;n&uuml;lebilir. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; bundan &ouml;nceki d&ouml;nemlere nazaran Korenizatsiya d&ouml;neminde yerel dillerin gelişmesi i&ccedil;in sağlanan koşullar daha elverişli idi. İşte bu d&ouml;nemde Kırgızistan&rsquo;da da devlet yayınları Kırgız T&uuml;rk&ccedil;esiyle yapılmaya başlıyor, Bak&uuml;&rsquo;de I. T&uuml;rkoloji Kurultayı d&uuml;zenleniyor, alfabe &ccedil;alışmaları yapılıyor, Kırgız T&uuml;rk&ccedil;esinde ilk ders kitapları basılıyor, Anayasada Kırgız T&uuml;rk&ccedil;esinin resm&icirc; stat&uuml;s&uuml; belirleniyor, mahkeme, idare, ekonomi, k&uuml;lt&uuml;r ve eğitim kurumlarında Kırgız T&uuml;rk&ccedil;esinin kullanılmasına belirli bir derecede yol a&ccedil;ılıyor. Fakat 1920&rsquo;lerde başlatılan Korenizatsiya s&uuml;reci sonuna kadar s&uuml;rd&uuml;r&uuml;lmemiş ve zamanında Korenizatsiya s&uuml;recine katkıda bulunmuş aydınlarına karşı 1937-1938 yılları arasında zulmedilmiş, bunların &ccedil;oğu da kurşuna dizilmiştir. Bunun arkasından da SSCB&rsquo;de Rusların itibarı artmaya, sayesinde de Rus dili SSCB&rsquo;de ortak yazma ve konuşma dili olmaya başlamıştır. T&uuml;m bunlar, Rus&ccedil;a dışındaki dillerin gelişmesini olumsuz şekilde etkilemiş ve bu durum bağımsızlık d&ouml;nemine kadar devam etmiştir. Makalede bu konular ele alınmıştır.</p>

Abstract

<p style="text-align:justify">Many researchers have written on the nationality policy and the language policy, which was a part of it, carried out in the first years of the establishment of the USSR. The policy pursued by the Soviet government at that time was called the policy of Korenizatsiya (localisation). In general, it can be said that this policy brought good results for the peoples of the USSR other than Russians and their languages. Because the conditions for the development of local languages were more favourable during the Korenizatsiya period than in previous periods. During this period, state publications began to be made in Kyrgyz, the First Turkology Congress was organised in Baku, alphabet studies were carried out, the first textbooks in Kyrgyz were printed, the official status of Kyrgyz language was determined in the Constitution, and the use of Kyrgyz language in court, administration, economy, culture and education institutions was opened to a certain extent. However, the process of Korenizatsiya initiated in the 1920s was not continued to the end and the intellectuals who had contributed to the process of Korenizatsiya were persecuted in 1937-1938 and many of them were shot. Subsequently, the prestige of Russians in the USSR began to grow, and Russian became the common written and spoken language of the USSR. All this negatively affected the development of languages other than Russian and this situation.</p>

Yazarlar

Negizbek SHABDANALIEV

Anahtar Kelimeler

<p>Korenizatsiya (yerelleştirme), SSCB, Dil siyaseti, Kırgız T&uuml;rk&ccedil;esi</p>

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi
15.12.2023
Gönderim Tarihi
15.12.2023
Cilt
2
Sayı
2/2
Yıl
2023
Sayfa
126-141
Dil
Türkçe
Durum
Yayınlandı
Görüntülenme
0
İndirme
0
DOI
10.56210/burkut24

Dosyalar

PDF indir

Atıf ve İndeksleme Bilgileri

Bu bilgiler akademik indeksler, atıf yöneticileri ve sosyal medya paylaşım araçları için hazırlanmıştır.

PDF URL: https://v2.burkutdergisi.com/public/galley-download.php?id=43

X Facebook LinkedIn WhatsApp E-posta