Hakemli • Açık Erişim • Bilimsel Yayın

DOI: 10.56210/burkut72

HEZARFEN HÜSEYİN EFENDİ’NİN LİSÂNÜ’L-ETİBBÂ ADLI ESERİNDE ORGAN İSİMLERİYLE KURULMUŞ TIP TERİMLERİ

Bürküt Türk Dünyası Dergisi

Özet

<p style="text-align:justify">Bu &ccedil;alışma, 17. y&uuml;zyılda Hezarfen H&uuml;seyin Efendi tarafından kaleme alınan Lis&acirc;n&uuml;&rsquo;l-Etibb&acirc; adlı eserde yer alan tıbbi terimlerden, &ouml;zellikle organ adlarıyla oluşturulmuş olanların yapısal ve anlamsal analizini ama&ccedil;lamaktadır. Lis&acirc;n&uuml;&rsquo;l-Etibb&acirc;, yalnızca bir s&ouml;zl&uuml;k değil; Osmanlı d&ouml;neminin tıbbi bilgisini, halk dilini, &ccedil;okdilli etkileşimlerini ve bilimsel terminoloji anlayışını bir araya getiren &ouml;nemli bir kaynaktır. Eserde Arap&ccedil;a ve Fars&ccedil;anın yanı sıra S&uuml;ryanice, Ermenice, Yunanca, Latince gibi farklı dillerden alınmış terimler yer almakta, bu kelimelerin k&ouml;kenlerine dair a&ccedil;ıklamalarla Osmanlı tıp dilindeki dilsel &ccedil;eşitlilik g&ouml;zler &ouml;n&uuml;ne serilmektedir. Terimlerin bi&ccedil;imsel yapıları; isim ve sıfat tamlamaları ile sıfat-fiil grupları gibi dilsel unsurlar &uuml;zerinden incelenmiş, ayrıca ağrı, sancı, sızı gibi kelimeler arasında anlam farkları belirlenerek semantik derinlik ortaya konmuştur. T&uuml;rk&ccedil;eleşmiş ama T&uuml;rk&ccedil;e k&ouml;kenli olmayan terimlerin halk arasında nasıl kullanıldığı da değerlendirilmiştir. Bu y&ouml;nleriyle eser, tıp tarihi, s&ouml;zl&uuml;kbilim ve Osmanlı toplumunun &ccedil;okdilli yapısını anlamada &ouml;nemli bir kaynaktır.</p>

Abstract

<p style="text-align:justify">This study aims to analyze the structural and semantic aspects of medical terms, particularly those formed with organ names, found in Lis&acirc;n&uuml;&rsquo;l-Etibb&acirc;, a 17th-century work written by Hezarfen H&uuml;seyin Efendi. Lis&acirc;n&uuml;&rsquo;l-Etibb&acirc; is not merely a dictionary but also a significant source that reflects the medical knowledge of the Ottoman period, vernacular language use, multilingual interactions, and the scientific terminology of its time. The work includes terms derived not only from Arabic and Persian but also from Syriac, Armenian, Greek, and Latin, offering explanations of their origins and thus highlighting the linguistic diversity of Ottoman medical language. The morphological structures of the terms-such as noun phrases, adjective phrases, and participial constructions-are examined in detail. In addition, semantic distinctions among words like &ldquo;pain,&rdquo; &ldquo;ache,&rdquo; and &ldquo;soreness&rdquo; are explored to reveal their nuanced meanings. The use of non-Turkish-origin but Turkified terms in everyday speech is also analyzed. As such, this work serves as a valuable resource for understanding medical history, lexicography, and the multilingual nature of Ottoman society.</p>

Yazarlar

Fatih KAYA

Anahtar Kelimeler

<p><em>Lis&acirc;n&uuml;&rsquo;l-Etibb&acirc;</em>, Osmanlı tıbbı, tıp terimleri, organ adları, s&ouml;zl&uuml;kbilim.</p>

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi
15.06.2025
Gönderim Tarihi
15.06.2025
Cilt
4
Sayı
4/1
Yıl
2025
Sayfa
16-47
Dil
Türkçe
Durum
Yayınlandı
Görüntülenme
0
İndirme
0
DOI
10.56210/burkut72

Dosyalar

PDF indir

Atıf ve İndeksleme Bilgileri

Bu bilgiler akademik indeksler, atıf yöneticileri ve sosyal medya paylaşım araçları için hazırlanmıştır.

PDF URL: https://v2.burkutdergisi.com/public/galley-download.php?id=69

X Facebook LinkedIn WhatsApp E-posta