Özet
<p style="text-align:justify">Makalemiz Ongi Yazıtı’nın B5, B6 ve G2 satırlarında, <em>t<sup>1</sup>g<sup>2 </sup></em>harfleriyle yazılan ve bir boy ismi olduğu net olan kelimeyle ilgilidir. Sadece Ongi Yazıtı’nda karşımıza çıkan bu boy ismi <em>t<sup>1</sup></em> harfinin biraz daha farklı şekliyle yazılmış ve <em>Atig</em> olarak okunmuştur. Dönemin Çin kaynaklarını incelememiz sonucunda bu boy isminin Semerkant’ın kuzeyinde olduğu dile getirilen A-de Nehri’nin 阿得 (Erken Çince <em>?a-tək</em>) ismiyle aynı olduğu açığa çıkmaktadır. <em>Suishu</em> ve <em>Tongdian</em>’e göre bu nehrin civarında yaşayan <em>Hedie</em> adlı bir boy mevcuttu ve bu boy daha sonra <em>A-die</em> olarak da adlandırılmıştı. Özellikle Uygur Kağanlığı (745-840) zamanında karşımıza çıkacak olan ve 2. Türk Kağanlığı (682-745) zamanında Tuul Nehri civarında Dokuz Oğuzlar ile beraber yaşadığı anlaşılan <em>A-die</em> boyu, literatürde genel olarak KT ve BK yazıtlarındaki Ediz boyu ile eşleştirilmiştir. İncelememiz sonucunda bu boyun orijinal isminin “Atig” olduğu, Türklerin dilinde önce “Ede” boy ismine dönüştüğü ve ardından “-z” çokluk ekiyle beraber “Ediz” hâlini de aldığını düşünüyoruz. <em>Xin Tangshu</em>’ya göre <em>A-die</em> boyunun <em>xiedie</em> 𨁂跌 (Erken Çince <em>ɣɛt-dɛt </em>< *Ädä) olarak da adlandırıldığının belirtilmesi, Taryat Yazıtı K2-3’teki “Ede/Ädä” boy isminin kökenini, Atig ve Ediz ile olan ilişkisini ortaya koymaktadır.</p>
Abstract
<p style="text-align:justify">Our article is about the word inscribed with the letters <em>t<sup>1</sup>g<sup>2</sup></em> in lines W5, W6, and S2 of the Ongi Inscription, which is the name of a tribe. This tribal name, which we encounter only in the Ongi Inscription, was inscribed with a slightly different form of the letter <em>t<sup>1</sup></em> and read as <em>Atig</em>. As a result of our examination of Chinese sources of the period, it becomes clear that the name of this tribe is the same as the name of the A-de River 阿得 (Early Chinese <em>?a-tək</em>), which is said to be located in the north of Samarkand. According to <em>Suishu</em> and <em>Tongdian</em>, there was a tribe named <em>Hedie</em> living around this river, and this tribe was later called <em>A-die</em>. The A-die tribe, which appeared especially during the Uyghur Khaganate (745-840) and was stated to have lived with the Nine Oghuzs (Toquz Oghuz) around the Tuul River during the 2nd Turk Khaganate (682-745), is generally identified as the Ediz tribe in the KT and BK inscriptions in the literature. As a result of our analysis, we think that the original name of this tribe was "Atig", and in the language of the Turks, it first turned into the tribal name "Ädä" and then became "Ädiz" with the plural suffix "-z". The fact that, according to <em>Xin Tangshu</em>, the <em>A-die</em> tribe was also called <em>xiedie</em> 𨁂跌 (Early Chinese <em>ɣɛt-dɛt</em> < *Ädä) reveals the origin of the tribal name "Ädä" in Tariat Inscription N2-3 and its relationship with <em>Atig</em> and <em>Ädiz</em>.</p>
Yazarlar
Anıl Yasin OĞUZ
Anahtar Kelimeler
<p>Ongi, Ediz, Atig, Yazıt, A-die</p>
Yayın Bilgileri
- Yayın Tarihi
- 15.12.2023
- Gönderim Tarihi
- 15.12.2023
- Cilt
- 2
- Sayı
- 2/2
- Yıl
- 2023
- Sayfa
- 99-109
- Dil
- Türkçe
- Durum
- Yayınlandı
- Görüntülenme
- 0
- İndirme
- 0
Dosyalar
Atıf ve İndeksleme Bilgileri
Bu bilgiler akademik indeksler, atıf yöneticileri ve sosyal medya paylaşım araçları için hazırlanmıştır.
PDF URL: https://v2.burkutdergisi.com/public/galley-download.php?id=41